
Vriend Gertjan Tuenter stuurde me onlangs onderstaand verhaal. Een document over de val van de muur. Twintig jaar geleden. Waar een aantal Varssevelders heen togen. Leider had ik een andere afspraak, maar was wel aanwezig bij het smeden van de plannen:
"Het is vrijdagavond 10 november 1989, we zitten bij cafe ’t Veertje en nemen de toestand in de wereld door. Het gesprek komt op de ontwikkelingen in Berlijn. Als het waar is dat de muur gaat vallen is dit een belangrijk moment in de geschiedenis. We besluiten dat we daar bij moeten zijn. Gertjan belt Anne, Bert belt Hetty, Jan belt Tineke, Pieterjan gaat ook mee. Jos en Hans hebben afspraken en gaan niet. Gertjan gaat met Jan naar Sinderen om het paspoort op te halen. Anne heeft snel eieren gebakken. Wesselien heeft broodjes gesmeerd. Terug bij ’t Veertje blijkt dat Jos toch meegaat. Berts paspoort ligt in Barneveld maar Harry Mulder biedt spontaan zijn paspoort aan. Om 10.15 uur vertrekken we. We denken ’s nachts tegen drie uur in Berlijn te zijn.
Tot enkele kilometers voor Helmstedt gaat alles voorspoedig.Op de baan naast ons zien we steeds meer Trabantjes met van die spitse achterlichtjes. Plotseling file, naast ons een stroom Trabantjes, Lada’s, Wartburgs en Dacia’s ook veel MZ motoren, heel veel 2-tact. Er hangt een dikke blauwe walm over de snelweg. We geloven onze ogen niet. We komen nauwelijks verder. Een vrachtwagenchauffeur vertelt dat er bij Berlijn “Nichts mehr läuft”. Veel mensen starten de auto niet meer maar duwen hem een paar meter verder als dat kan. In dit tempo duurt het dagen om in Berlijn te komen, we beginnen behoorlijk spijt te krijgen van onze beslissing naar Berlijn te gaan.
Uiteindelijk komen we toch bij de paspoortcontrole. Het eerste paspoort blijkt verlopen: “Das gibt es nicht”. Het tweede paspoort: ” Auch verfallen ”. Het derde: Üngültig ab april 84”. ”Mein Gott ist das möglich, Kollege kuck doch mal“. Met een wegwerpgebaar geeft de beambte de vijf paspoorten terug. Het paspoort van Harry / Bert heeft hij nog niet bekeken. Gertjan stamelt nog iets van :”Een paspoort mag toch een jaar of zes verlopen zijn”. De beambte vindt het niet de moeite waard hier op te reageren. Dan wenkt hij dat hij de paspoorten nog een keer wil hebben, schrijft een briefje, wijst waar we de auto neer moeten zetten en stuurt ons naar een kantoortje om dagpassen te halen. Voor het kantoortje waar we foto’s moeten maken staat een Schlange evenals voor het loket van de dagpassen. Bert wordt onzeker of de truc met het paspoort van Harry Mulder wel doorgezet moet worden, de pasfoto lijkt van geen kant en de lichaamslengtes van Bert en Harry verschillen bijna 20 cm. Bert besluit zijn rijbewijs in te leveren aan het loketje en vertelt dat hij per ongeluk het paspoort van een huisgenoot meegenomen heeft, de man kijkt wanhopig maar schrijft de visa toch uit à DM 65 per stuk exclusief pasfoto. Terug naar controleur 1. Deze ziet het rijbewijs en vraagt wat dit weer te betekenen heeft. Uitvoerig vertelt Bert over de paspoortverwisseling en dat Harry nu in Parijs zit met Berts papieren. De papieren gaan in een map naar het volgende kantoor 200 meter verder. De foto’s worden nauwkeurig vergeleken met de personen. Uiteindelijk mogen we de Transitroute op.
Aan de overzijde staat het verkeer volledig vast en het duurt niet lang of wij staan ook weer stil. Volgens de borden zijn we nog 45 km verwijderd van de Hauptstadt der DDR. We zijn het er over eens dat het op deze manier wel enige dagen kan duren voor we uit deze file zijn. De koffie en de boterhammen zijn op, de broodjes van Wesselien zijn in Varsseveld achtergebleven. Gertjan besluit nog niet te vertellen dat hij nog vier appels en een mandarijn heeft, hij houdt ze achter de hand als een leuke verrassing voor de komende dagen. Op een Duitse radiozender horen we dat er gaten in de muur gemaakt worden en dat er steeds langere rijen mensen en files komen. Toch is de stemming op de weg tamelijk opgewekt en de mensen schuiven vol goede moed telkens een paar meter op, al dan niet gebruik makend van de motor. De walm wordt steeds dikker.
De radio meldt dat er moeilijkheden zijn bij de Brandenburger Tor. Op meerdere plaatsen stromen de mensen nu West-Berlijn binnen. Het is zaterdagmiddag 1 uur, 10 uur oponthoud, toch lijkt het of de auto’s sneller doorgelaten worden.
We komen bij de controle voor Berlijn. De stemming bij de grenswachten is veranderd, ze hebben bloemen op het uniform of in de loop van hun wapen, ook staan er bierflesjes op tafel met bloemen. Om 2 uur zaterdagmiddag rijden we in een eindeloze stroom DDR-burgers West-Berlijn binnen.
Op de viaducten en aan de kant van de weg staan zwaaiende en applaudisserende mensen. Het is feest; we eten de mandarijn en de vier appels op. We rijden de stad in, de stemming zit er weer goed in. Er is een enorme mensenmassa op de been. We parkeren aan de Adenauerstrasse en lopen via de Kuhdamm richting Gedächtniskirche en muur. Tegen 5 uur bestellen we menu 67 t/m 72 ( 71 is er niet ) bij restaurant China en we horen dat Willy Brandt een toespraak heeft gehouden.
We willen met de metro naar Checkpoint Charlie, op Bahnhof Zoo is het echter zo druk dat we niet naar binnen durven. We lopen verder en komen uit bij de Potsdammer Platz.
We horen klopgeluiden van heel veel mensen die met hamers en beitels de muur te lijf gaan, het gereedschap wordt doorgegeven aan de volgende. Als wij het mogen proberen blijkt de muur keihard te zijn. De muur is nog helemaal dicht, maar er wordt aan onze kant een weg van klinkers aangelegd die recht op de muur afloopt. De stenen worden vastgetrild en de arbeiders vertrekken onder luid applaus. Op de TV thuis ziet Anne dit ook maar ze ziet ook dat er aan de andere kant Oost-Duitsers in de weer zijn met kruiwagens asfalt. Een paar uur later wordt hier de beroemde doorgang Potsdammer Platz gerealiseerd, overigens een tiental meter te noorden van de officiële Potsdammerstrasse. Zondagmorgen om 8 uur zal deze doorgang door de burgemeesters in gebruik worden genomen.
Zaterdagavond 8 uur komen we aan bij de Brandenburger Tor waar een enorme menigte verzameld is, op de muur Oost-Duitse grenswachten maar ook West-politie, voor de muur veel politiebussen en de totale TV-wereld. Soms is de situatie onduidelijk en ook wel spannend want we weten niet precies wat er overal gebeurt. Het komt voor dat de menigte plotseling begint te rennen en we rennen dan maar mee maar weten niet waarom. De vermoeidheid begint toe te slaan. Bert weet een straatje met donkere kroegjes. We proberen vergeefs onderdak te krijgen bij een aantal hotels. Even denken we in een bioscoop een dutje te doen maar ook die is al propvol. We drinken een biertje in de Come Back, het blijkt een homo-café. De kastelein is zeer geïnteresseerd in Berts Javaanse-jongensdoosje. Hij stuurt Gertjan naar de overkant naar Dietmar die een hotel runt. Dietmar (“Brandt war super, Kohl ist scheisse”) is vaste klant bij Come Back. Het hotel is vol maar we kunnen bij hem privé slapen. Gertjan en Pieterjan brengen dekens naar zijn appartement. Dietmar is erg teleurgesteld als we het niet zo zien zitten bij hem in bed te slapen. Op de TV zien we het laatste nieuws.
De volgende morgen om 8 uur besluiten we weer de stad in te gaan. De cafés en restaurants zijn opengebleven maar er is bijna geen eten meer te krijgen: ”nur Pizza kein Frühstück”. Het horecapersoneel is gestresst. In een volkskroegje drinken we koffie aan een tafel met twee totaal uitgeputte gezinnen. Hun humeur is echter fantastisch, ze helpen spontaan met opruimen, vertellen wat ze vannacht gedaan hebben en zeggen: ”Als we terug zijn in Magdeburg zal niemand ons geloven”. Ze vertellen dat ze thuis 81 mark huur + verwarming betalen en dat de gemiddelde Oost-Duitser 600 mark verdient. We trakteren op koffie en bier en de vrouw stopt de koffiemelkcupjes in haar tas. Deze mensen zijn doodop maar willen elke minuut dat ze hier zijn volledig benutten.
We gaan met de auto naar de Potsdammer Platz. Ongelofelijk, de mensen stromen door het gat dat er gisteren nog niet was. De West-Berlijners klappen en juichen, iedereen huilt. Het ontroert ook ons meer dan we gedacht hadden. De stemming is geweldig maar we vragen ons ook af hoe het straks verder moet. Er is heel veel TV en er zijn Frau Antjes die kaas uitdelen, ook de dansmariekes zijn iets teveel van het goede. Jan hakt vakkundig stukken uit de muur en deelt die uit aan omstanders. De West-Berlijners reageren niet uit de hoogte maar er is een gevoel van gezamenlijke triomf over het slechten van de muur. Dit is misschien wel de reden dat men erg negatief reageert op Kohl en positief op Brandt en Von Weizäcker.
Zondagmiddag 2 uur gaan we op weg naar huis. Het oude bekeuringensysteem van de DDR blijkt nog te werken, omdat we verkeerd keren krijgen we 100 Westmark boete.
Zondagavond 8 uur zijn we terug aan de Nederlandse grens we eten wat en zijn om 11.00 uur terug bij ‘t Veertje."

Laatste reacties